Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

ایران و خاورمیانه

۲۷ سال زندان برای عامل طرح ترور ترامپ؛ پرونده شبکه برون‌مرزی سپاه در آمریکا

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

لید: دادگاه فدرال بروکلین در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، آصف مرچنت، شهروند ۴۸ ساله پاکستان، را به ۳۳۰ ماه، معادل ۲۷ سال و شش ماه زندان محکوم کرد. وزارت دادگستری آمریکا می‌گوید او برای تدارک ترور مقام‌های سیاسی آمریکایی با یک عامل اطلاعاتی سپاه پاسداران ارتباط داشته است. این حکم، در بحبوحه تشدید تنش نظامی واشینگتن با جمهوری اسلامی، بار دیگر پیوند میان تهدیدهای فرامرزی، امنیت داخلی آمریکا و بازدارندگی را در مرکز توجه قرار می‌دهد.

آنچه حکم دادگاه تأیید می‌کند

بر اساس بیانیه رسمی دفتر دادستانی ناحیه شرقی نیویورک، هیئت منصفه در مارس ۲۰۲۶ مرچنت را بابت طرح قتل سفارشی و تلاش برای اقدام تروریستی فرامرزی مجرم شناخت و قاضی اریک کومیتی در ۱۷ نوامبر برای او حکم ۳۳۰ ماه حبس صادر کرد. در اطلاعیه دادستانی، دونالد ترامپ از جمله اهداف مورد نظر معرفی شده و نام جو بایدن و نیکی هیلی نیز به‌عنوان دیگر اهداف بالقوه ذکر شده است. این پرونده به طرح خنثی‌شده مربوط است، نه به یک ترور انجام‌شده یا حمله‌ای که تلفات به بار آورده باشد.

به گفته وزارت دادگستری، مرچنت در آمریکا برای اجرای طرح با افرادی تماس گرفت که در واقع مأموران مخفی اف‌بی‌آی بودند. پس از اطلاع‌رسانی یک آشنا به پلیس فدرال، روند اقدام زیر نظارت نیروهای امنیتی قرار گرفت و برنامه پیش از وقوع حمله متوقف شد. مقام‌های آمریکایی این پرونده را نمونه‌ای از تهدیدهای منتسب به سپاه در خارج از مرزهای جمهوری اسلامی توصیف کرده‌اند.

ادعای دادستانی، دفاع متهم و مرز اثبات

تفکیک سه سطح اطلاعات در این پرونده ضروری است: نخست، صدور حکم محکومیت در دادگاه بدوی آمریکا درباره اعمال خود مرچنت؛ دوم، ادعاها و شواهد ارائه‌شده از سوی دادستانی درباره ارتباط با سپاه و انگیزه انتقام‌گیری از کشته‌شدن قاسم سلیمانی در سال ۲۰۲۰؛ سوم، مسئولیت حقوقی مستقیم نهادهای جمهوری اسلامی که این حکم به‌تنهایی درباره تمام ابعاد آن داوری نکرده است.

طبق گزارش آسوشیتدپرس، مرچنت در جریان محاکمه ادعا کرده بود که به دلیل نگرانی برای خانواده‌اش در ایران، با خواسته‌های یک عامل سپاه همراه شده و تصور می‌کرد برنامه را نهادهای آمریکایی خنثی خواهند کرد. وکلای او نیز به‌جای حبس ابد، مجازات سبک‌تری درخواست کردند و از قصد اعتراض به حکم سخن گفتند. در مقابل، دادستان‌ها روایت اجبار را رد کرده‌اند و قاضی، هرچند نگرانی متهم درباره خانواده‌اش را تا حدی پذیرفته، رفتار او را واجد انگیزه جدی آسیب‌رساندن به آمریکا ارزیابی کرده است. مقام‌های جمهوری اسلامی پیش‌تر ادعای تلاش برای ترور مقامات آمریکایی را رد کرده‌اند. نقل این مواضع به معنای هم‌وزن دانستن ادله دادگاه و انکار سیاسی نیست؛ بلکه برای روشن‌کردن منبع هر ادعاست.

امنیت داخلی آمریکا چگونه به میدان فشار راهبردی تبدیل می‌شود؟

در تحلیل راهبردی، اهمیت پرونده صرفاً به طول حکم محدود نیست. مسیر یک شبکه پنهان از ارتباط برون‌مرزی تا تلاش برای به‌کارگیری واسطه‌های محلی نشان می‌دهد که رقابت جمهوری اسلامی و ایالات متحده فقط در آسمان منطقه، پایگاه‌های نظامی و مسیرهای دریایی دنبال نمی‌شود. تهدید علیه شخصیت‌های سیاسی می‌تواند حفاظت از مقامات، ضدجاسوسی، مقابله با تأمین مالی و سازوکارهای همکاری بین‌سازمانی را نیز تحت فشار قرار دهد.

با این حال، نباید از یک پرونده قضایی نتیجه گرفت که اجرای یک عملیات تازه در آمریکا قطعی یا نزدیک است. ارزش راهبردی چنین پرونده‌ای در آشکارکردن نوع تهدید و روش پاسخ امنیتی است، نه در اثبات زمان یا محل حمله بعدی. همچنین از رأی دادگاه نمی‌توان به‌تنهایی مجوز قانونی یا تصمیم سیاسی واشینگتن برای آغاز جنگ تازه علیه جمهوری اسلامی را استنتاج کرد.

پیامد سیاسی پرونده در نقطه تلاقی سه روند ظاهر می‌شود: افزایش نگرانی دستگاه‌های امنیت داخلی از فعالیت‌های منتسب به شبکه‌های جمهوری اسلامی، فشار برای تشدید تحریم‌ها و پاسخ‌های حقوقی، و بررسی گزینه‌های نظامی در کاخ سفید. سایت مرکز مطالعات صلح و جنگ پیش‌تر در گزارش افزایش تهدیدهای امنیتی علیه آمریکا و ارزیابی سناریوهای حمله مشترک واشینگتن و اسرائیل به دو بخش دیگر این معادله پرداخته است.

بازدارندگی قضایی در کنار بازدارندگی نظامی

صدور حکم طولانی برای مرچنت می‌تواند به‌عنوان پیام بازدارنده قضایی خوانده شود: نیروهای امنیتی آمریکا مدعی‌اند حتی در صورت استفاده از واسطه‌ها و ارتباطات غیرمستقیم، امکان کشف و پیگرد اقدامات را دارند. از زاویه دیگر، این مجازات برای تصمیم‌گیران جمهوری اسلامی هزینه بالقوه راهبرد استفاده از شبکه‌های غیررسمی در خاک آمریکا را یادآوری می‌کند. با وجود این، شدت مجازات به‌خودی‌خود ضمانت نمی‌کند شبکه‌های احتمالی دیگر از اقدام بازبمانند.

در قیاس با عملیات آشکار نظامی، تهدیدات پنهان با مشکل ویژه‌ای برای تصمیم‌گیری روبه‌رو هستند: انتساب مسئولیت، ارزیابی کیفیت شواهد و تعیین پاسخ متناسب. اگر واشینگتن هر پرونده امنیتی را به شکل خودکار نشانه قریب‌الوقوع بودن جنگ تفسیر کند، خطر برآورد نادرست افزایش می‌یابد؛ اگر نیز چنین پرونده‌هایی را تنها جرایم فردی بی‌ارتباط با محیط راهبردی بداند، ممکن است الگوی تهدیدها را دست‌کم بگیرد. راهبرد مؤثر نیازمند تفکیک میان مسئولیت اثبات‌شده در دادگاه، ارزیابی اطلاعاتی و تصمیم نظامی است.

پیامد برای محاسبات جمهوری اسلامی و احتمال تشدید بحران

از منظر فشار بر ساختار قدرت جمهوری اسلامی، این پرونده می‌تواند زمینه سیاسی اقدامات سخت‌گیرانه‌تر علیه شبکه‌های مورد اتهام وابستگی به سپاه را تقویت کند، به‌ویژه اگر با اسناد اطلاعاتی تازه یا رویدادهای مستقل همراه شود. اما وقوع جنگ را نمی‌توان مستقیماً از رأی دادگاه نتیجه گرفت. تداوم حضور گسترده نظامی آمریکا، تحریم‌ها، تهدیدات متقابل و گزارش‌ها درباره آماده‌سازی گزینه‌های حمله، مجموعه‌ای از شواهد مستقل هستند که جدا از این پرونده باید بررسی شوند.

تفاوت بنیادی میان منافع ملی ایران و منافع بقای جمهوری اسلامی نیز در همین نقطه آشکار است. اگر مقامات رژیم درگیر عملیات فرامرزی شوند، هزینه‌های آن ممکن است از سطح تصمیم‌گیران عبور کند و پیامدهای اقتصادی و امنیتی برای جامعه ایران داشته باشد. بنابراین ارزیابی این پرونده باید متوجه ساختار حکمرانی و شبکه‌های متهم باشد، نه تعمیم مسئولیت به ملت ایران.

جمع‌بندی

حکم ۲۷ سال و شش ماه حبس برای آصف مرچنت، یک نتیجه قضایی مشخص در پرونده طرح تروری خنثی‌شده است. داده‌های رسمی دادستانی و گزارش مستقل آسوشیتدپرس تصویری از نوع تهدید ادعایی و اختلاف روایت‌ها درباره نقش سپاه و انگیزه متهم ارائه می‌دهند. در سطح راهبردی، مهم‌ترین پیام این پرونده آن است که تقابل جمهوری اسلامی با آمریکا می‌تواند هم‌زمان در جبهه نظامی و جبهه ضدجاسوسی ادامه یابد. این نشانه‌ای از گسترش حوزه‌های فشار است، نه مدرک قطعی برای صدور دستور حمله نظامی جدید.

منابع