جی کلایتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، در جلسه استماع ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان هشدار داد تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی علیه شهروندان و نیروهای آمریکایی در داخل و خارج ایالات متحده «بهطور قابل توجهی» افزایش یافته است. این اظهارات در حالی مطرح شد که واشنگتن و تهران درگیر رویارویی نظامی و فشار اقتصادی مستمر هستند و نهادهای اطلاعاتی آمریکا از تشدید نگرانی درباره طرحهای احتمالی حمله علیه افراد و تأسیسات خبر میدهند. اهمیت راهبردی این هشدار آن است که پرونده جمهوری اسلامی در محاسبات امنیتی واشنگتن دیگر تنها به جبهههای دریایی و نظامی خاورمیانه محدود نمیشود؛ مسئله حفاظت از افراد، زیرساختها و مخالفان رژیم در خاک آمریکا نیز به بخشی از همان معادله تبدیل شده است.
اظهارات مدیر اطلاعات ملی در کنگره
به گزارش ۱۸ نوامبر رویترز به قلم دوینا چیاکو، کلایتون در نشست «تهدیدهای جهانی علیه سرزمین آمریکا؛ ۲۵ سال پس از یازده سپتامبر» گفت نهادهای امنیتی به شناسایی و مقابله با طرحهای مرگبار منتسب به جمهوری اسلامی در داخل و خارج آمریکا متعهدند. او تأکید کرد خطر متوجه نیروهای آمریکایی در خارج از کشور و افراد درون ایالات متحده افزایش پیدا کرده است. برنامه و فهرست شاهدان جلسه نیز در وبسایت رسمی کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان منتشر شده و حضور مدیر اطلاعات ملی، وزیر امنیت داخلی و معاون مدیر افبیآی در آن تأیید شده است.
این خبر را باید دقیق خواند. عبارت «افزایش تهدیدها» یک ارزیابی اطلاعاتی رسمی دولت آمریکا است. انتشار چنین ارزیابیای به معنی آن نیست که همه طرحهای منتسب به جمهوری اسلامی در دادگاه اثبات شده یا حمله معینی حتماً رخ خواهد داد. با این حال، سطح و محل اعلام هشدار، در جلسه نظارتی کنگره، نشان میدهد دستگاه اطلاعاتی تهدید را آنقدر مهم میداند که آن را در برابر نمایندگان و افکار عمومی برجسته کند.
از هشدارهای قبلی تا ادعای رسیدن طرحها به مراحل پیشرفته
رویترز یادآور شده است که در یادداشتی که ماه اکتبر مشاهده کرده بود، کلایتون از تشدید تلاشهای منتسب به تهران برای هدف قراردادن نیروهای آمریکایی و رسیدن برخی طرحهای حمله به شهروندان آمریکا به مراحل پیشرفته سخن گفته بود. جزئیات عملیاتی همه این طرحها و پروندههای قضایی احتمالی در اطلاعات علنی در دسترس نیست. بنابراین نمیتوان از این عبارت، تعداد مشخص عملیات یا قطعیت اجرای یک حمله را استنتاج کرد.
از نظر راهبردی، تغییر از تهدیدهای لفظی به تمرکز نهادهای امنیتی بر شناسایی شبکهها و پیشگیری از اقدامات خشونتآمیز یک شاخص مهم در تشدید محیط امنیتی است. جمهوری اسلامی در کنار ابزارهای شناختهشده نظامی، از شبکههای اطلاعاتی و روابط غیردولتی خود نیز در عرصه سیاست خارجی استفاده کرده است. اتهامات رسمی ایالات متحده درباره طرحهایی علیه منتقدان و مخالفان رژیم بخشی از پیشینه این نگرانی است؛ اما هر پرونده باید بر اساس شواهد مخصوص خود قضاوت شود.
افبیآی چه تغییری در ساختار مقابله با تهدید تهران داده است؟
خبرگزاری آنادولو گزارش داده که کریستوفر رایا، معاون مدیر افبیآی، در همان جلسه از بازآرایی مرکز مأموریت مربوط به تهدید جمهوری اسلامی در این سازمان خبر داده است. او از اقدامات مقابلهای علیه طرحهای منتسب به رژیم از جمله مواردی مرتبط با مخالفان سیاسی سخن گفت. این بخش از شهادت نشان میدهد نگرانی واشنگتن فقط درباره حفاظت از پایگاهها و فرماندهان نظامی نیست؛ نهادهای پلیسی و ضدتروریسم نیز برای شناسایی تهدید در داخل کشور بسیج شدهاند.
میان سه دسته تهدید باید تمایز گذاشت: حملات مستقیم نظامی به نیروهای مستقر در منطقه، اقدامات احتمالی مخفی علیه اشخاص و اهداف داخلی، و حملات سایبری یا اخلال در زیرساختها. هر دسته نیازمند ارزیابی، شواهد و نهاد مسئول متفاوت است. قرار گرفتن آنها زیر عنوان کلی «تهدید جمهوری اسلامی» به معنی یکسان بودن منشأ و سطح اثبات تمام رویدادها نیست. گزارش پیشین سایت درباره هشدار افبیآی نسبت به فعالیتهای منتسب به جمهوری اسلامی بخشی از سابقه همین نگرانی را بررسی کرده بود.
ماجرای ادعای «بمب کثیف» و محدودیت شواهد
پرسش نمایندگان درباره گزارش سیانان پیرامون احتمال یک حمله با مواد پرتوزا در واشنگتن نیز مطرح شد. کلایتون از اظهار نظر درباره یک پرونده مشخص خودداری کرد و تنها گفت نگرانی نسبت به تهدیدهای تلفات گسترده موضوع تازهای نیست. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در واکنش به همان گزارش گفت از نظر او تهدید قریبالوقوعی علیه پایتخت وجود ندارد؛ دونالد ترامپ نیز گفته بود گزارش احتمال حمله جدی گرفته میشود. این مواضع یکسان نیستند و باید جداگانه ثبت شوند.
هیچ یک از این اظهارات اثبات نمیکند که جمهوری اسلامی در حال اجرای یک طرح مشخص رادیولوژیک در واشنگتن است. گزارش درباره ارزیابی احتمالی، با کشف و خنثیسازی طرح قطعی یا ارائه ادله قضایی تفاوت دارد. انتشار هشدار معتبر برای سیاستگذاری مهم است، اما بزرگنمایی ادعاهای تأییدنشده میتواند موجب گمراهی در سنجش تهدید واقعی شود.
پیوند امنیت داخلی آمریکا با جنگ منطقهای
در سطح نظامی، نیروهای آمریکایی و تأسیسات متحدان در خاورمیانه با تهدید موشکی و پهپادی روبهرو بودهاند؛ در سطح اقتصادی، محاصره صادرات رژیم و فشار بر مسیرهای انتقال نفت ادامه دارد. تحلیل مرکز درباره تشدید محاصره دریایی جنبه اقتصادی و دریایی رویارویی را نشان میدهد و گزارش تقویت پدافند اسرائیل با پاتریوت آمریکایی بخشی از پاسخ نظامی را توضیح میدهد. هشدار کلایتون بُعد سومی را به این تصویر اضافه میکند: تلاش برای کاهش آسیبپذیری در برابر حمله احتمالی به افراد و هدفهای داخلی.
این گسترش حوزه تهدید میتواند محاسبات واشنگتن را در دو جهت تحت تأثیر قرار دهد. از یک سو نگرانی درباره اقدامات تلافیجویانه ممکن است مقامها را در تصمیم حمله جدید محتاطتر کند؛ از سوی دیگر احساس تشدید خطر در خاک آمریکا میتواند تقاضا برای افزایش بازدارندگی، تحریم و عملیات ضدشبکهای را بیشتر سازد. هر دو سناریو به شواهد درباره قصد و توان واقعی عامل تهدید و به تصمیم سیاسی دولت وابسته است.
تحلیل راهبردی؛ فرسایش محیط امنیتی بهجای یک جبهه منفرد
از نگاه مرکز مطالعات صلح و جنگ، هشدار مدیر اطلاعات ملی نشانهای است از این که رویارویی با جمهوری اسلامی را نمیتوان صرفاً به شمار ناوها، موشکها و عملیات هوایی تقلیل داد. حتی در دورههایی که تصمیم حمله گسترده به تعویق میافتد، رقابت اطلاعاتی و ضدتروریسم ممکن است تشدید شود. چنین روندی هزینه حفظ روابط و شبکههای بیرونی را برای رژیم افزایش میدهد، زیرا خدمات مالی، ارتباطات و تحرک عاملان مظنون زیر نظارت گستردهتر قرار میگیرند.
در عین حال، تشدید هشدارهای اطلاعاتی نباید جای ارزیابی فنی را بگیرد. پرسشهای اصلی عبارتاند از اینکه چه طرحهایی با مدارک قابل بررسی شناسایی شده، چه تعداد پرونده قضایی تشکیل شده، کدام هشدارها صرفاً ارزیابی احتمالی است و چه اقداماتی به جلوگیری واقعی از خشونت انجامیده است. پاسخهای مستند به این پرسشها قدرت تحلیل را بیش از تکرار عناوین هشدار افزایش میدهد.
نتیجه: اظهارات جی کلایتون در ۱۸ نوامبر و توضیحات افبیآی، نگرانی جدی نهادهای اطلاعاتی آمریکا از گسترش تهدیدهای منتسب به جمهوری اسلامی را نشان میدهد. این نگرانی، در کنار تنش نظامی و محاصره اقتصادی، یک لایه تازه از فشار بر رژیم و ملاحظات امنیتی واشنگتن ایجاد میکند؛ اما ادعای حمله مشخص و قریبالوقوع، بهویژه درباره واشنگتن، با شواهد منتشرشده تأیید نشده است. درک این تفاوت برای سنجش روند تشدید جنگ ضروری است.
منابع
رویترز، دوینا چیاکو، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶؛ هشدار رئیس اطلاعات ملی درباره افزایش تهدیدهای منتسب به تهران؛ کمیته امنیت داخلی مجلس نمایندگان آمریکا؛ تاریخ، موضوع و فهرست شاهدان جلسه ۱۸ نوامبر؛ آنادولو، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶؛ اظهارات مدیر اطلاعات ملی و معاون افبیآی؛ رویترز، ۱۷ و ۱۸ نوامبر؛ موضع روبیو و رد اتهامات از سوی تهران.
مرتضی اسماعیلپور
