Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

یادداشت‌های روزانه

نشست سه‌جانبه سنتکام، موساد و ارتش اسرائیل در مسیر جنگ

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

نشست سه‌جانبه آدمیرال برد کوپر، فرمانده سنتکام، سپهبد ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، و رومن گافمن، رئیس موساد، در ۲۷ آبان در مقر ارتش اسرائیل در تل‌آویو، از منظر راهبردی رخدادی فراتر از یک دیدار تشریفاتی است. قرار گرفتن فرماندهی نظامی آمریکا، ستاد عملیاتی اسرائیل و سازمان اطلاعات خارجی این کشور پشت یک میز، در میانه بحران نظامی با جمهوری اسلامی، نشان می‌دهد هماهنگی دو متحد به مرحله‌ای رسیده که باید آن را در چارچوب حرکت به سوی گسترش جنگ بررسی کرد. این سه نهاد هر یک بخشی از زنجیره یک رویارویی احتمالی بزرگ‌تر را در اختیار دارند: اطلاعات، طراحی عملیات و توان اجرای آن.

ارتش اسرائیل تأیید کرده است که کوپر و زمیر افزون بر ملاقات با رئیس موساد، در ارزیابی مشترکی با فرماندهان ارشد عملیات، برنامه‌ریزی، اطلاعات و نیروی هوایی اسرائیل شرکت کرده‌اند. بنا بر اعلام رسمی ارتش، موضوع گفت‌وگوها تحولات منطقه، چالش‌های امنیتی مشترک و تقویت هماهنگی و آمادگی عملیاتی برای سناریوهای مختلف بوده است. چنین ترکیبی از فرماندهان در جریان یک بحران نظامی، معنایی روشن دارد: دو طرف صرفاً درباره تهدیدها سخن نمی‌گویند، بلکه سازوکار اقدام هماهنگ در وضعیت تشدید درگیری را نیز بررسی می‌کنند. گزارش نشست و اعلام ارتش اسرائیل.

حضور رئیس موساد، حلقه اطلاعاتی این آرایش را برجسته می‌کند. عملیات نظامی مدرن تنها به جنگنده، ناو و موشک متکی نیست؛ شناسایی اهداف، ارزیابی شبکه فرماندهی طرف مقابل، تعیین اولویت‌های عملیاتی و انتقال سریع اطلاعات بخش جدایی‌ناپذیر آن است. در نتیجه، نشست مشترک موساد با فرمانده سنتکام و رئیس ستاد ارتش اسرائیل را باید نشانه نزدیک شدن هرچه بیشتر بخش اطلاعاتی به فرماندهی عملیاتی دانست. این دقیقاً همان نوع هماهنگی است که در مراحل حساس پیش از گسترش یک کارزار نظامی اهمیت پیدا می‌کند.

اهمیت این جلسه زمانی بیشتر می‌شود که آن را کنار رایزنی‌های هفته گذشته رومن گافمن در آمریکا قرار دهیم. رویترز به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده است که رئیس موساد در دیدار با مقام‌های دولت ترامپ از حملات مشترک تازه آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی حمایت کرده و ارزیابی‌های اطلاعاتی اسرائیل را ارائه داده است. ملاقات با جان رتکلیف، رئیس سیا، و گزارش‌ها درباره گفت‌وگو با استیو ویتکاف نشان می‌دهد موضوع فقط در سطح نظامی پیگیری نمی‌شود؛ رایزنی اطلاعاتی، سیاسی و عملیاتی در یک بازه زمانی فشرده در جریان است. گزارش رویترز، ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶.

این تحرکات با تداوم درگیری‌ها در خلیج فارس هم‌زمان شده است. گزارش‌های تازه از حملات به اهدافی در کویت و بحرین، تهدید مسیرهای کشتیرانی و ادامه تنش پیرامون تنگه هرمز حکایت دارد. هرچه جمهوری اسلامی میدان تنش را از مرزهای خود به پایگاه‌ها، متحدان و گذرگاه‌های حیاتی منطقه گسترش دهد، مسئله برای واشینگتن از مدیریت یک بحران محدود به حفاظت از نظم امنیتی و نیروهای مستقر در منطقه تغییر می‌کند. از این منظر، اقدام‌های رژیم نه عامل بازدارنده، بلکه می‌تواند محرکی برای تشدید هماهنگی نظامی آمریکا و اسرائیل باشد. گزارش آسوشیتدپرس درباره تشدید حملات در خلیج فارس.

آنچه امروز در تل‌آویو دیده می‌شود، امتداد منطقی همین روند است: تکرار دیدارهای نظامی، پیوند دادن اطلاعات موساد به ارزیابی‌های ستادی و بررسی آمادگی مشترک برای شرایطی فراتر از وضعیت کنونی. در زبان راهبردی، فاصله میان «آماده شدن برای جنگ» و «تصمیم سیاسی برای آغاز عملیات» وجود دارد، اما این فاصله به معنای توقف حرکت به سوی جنگ نیست. به‌ویژه هنگامی که رئیس موساد هم‌زمان برای حملات مشترک تازه رایزنی می‌کند و فرمانده سنتکام با مسئولان اصلی برنامه‌ریزی و عملیات اسرائیل ملاقات دارد، نمی‌توان این روند را صرفاً تداوم همکاری‌های معمول توصیف کرد.

دولت ترامپ همچنان اختیار انتخاب زمان و دامنه هر اقدام تازه را در دست دارد و مقام‌های کاخ سفید نیز درباره ارزیابی هزینه‌های عملیات بزرگ مواضعی مطرح کرده‌اند. با این حال، ملاحظات سیاسی روز را نباید با تصویر کلی میدان اشتباه گرفت. آماده‌سازی نظامی دقیقاً برای آن است که هنگام اتخاذ تصمیم، توان اجرای گزینه‌های مختلف از پیش فراهم باشد. بنابراین، نشست تل‌آویو نه اعلان رسمی تاریخ یک حمله، بلکه نشانه فشرده‌تر شدن آمادگی برای مرحله‌ای گسترده‌تر از رویارویی با جمهوری اسلامی است.

در این معادله یک مرزبندی بنیادین نباید مخدوش شود: جمهوری اسلامی، ایران نیست و منافع بقای حکومت را نمی‌توان با منافع ملی ایران یکی دانست. سیاست‌های امنیتی و منطقه‌ای رژیم، در حالی خطر گسترش جنگ را افزایش می‌دهد که هزینه اقتصادی، انسانی و اجتماعی این رویارویی بر دوش مردم ایران قرار می‌گیرد. تحلیل قدرت نظامی حکومت با تحلیل سرنوشت ملت ایران یکسان نیست؛ مسئولیت تصمیم‌های رژیم بر عهده ساختار سیاسی آن است، نه مردمی که حق دارند آینده کشورشان را مستقل از منافع حاکمان تعیین کنند.

در مجموع، نشست کوپر، زمیر و گافمن یک علامت راهبردی مشخص دارد: هماهنگی واشینگتن و تل‌آویو به سمت پیوند عمیق‌تر اطلاعات و فرماندهی نظامی حرکت می‌کند و احتمال ورود به مرحله گسترده‌تری از جنگ با جمهوری اسلامی را در محاسبات منطقه‌ای پررنگ‌تر می‌سازد. این روند را باید در کنار رایزنی برای حملات مشترک تازه، وضعیت نیروهای منطقه و گسترش دامنه درگیری‌ها دید. جمهوری اسلامی با تشدید تنش می‌کوشد هزینه رویارویی را بالا ببرد؛ اما هم‌زمان شرایطی ایجاد می‌کند که همکاری نظامی آمریکا و اسرائیل را عملیاتی‌تر و گزینه گسترش جنگ را برجسته‌تر می‌سازد.

مرتضی اسماعیل‌پور