Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

اقتصاد، انرژی و فناوری دفاعی

شش ناوچه جدید

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

در گوشه‌ای تاریک از یک مرکز همایش در حومه فرانسه، یک شرکت بریتانیایی ممکن است طرح بعدی جدیدترین کشتی جنگی آمریکا را در اختیار داشته باشد.

مدلی از «اروهد تایپ ۳۱» (Type-31 Arrowhead) هفته گذشته بر روی میز نمایش در غرفه بابکاک اینترنشنال در نمایشگاه یوروناوال خودنمایی می‌کرد. این یکی از نیم‌دو جین نامزد رقابت ناوچه خارجی نیروی دریایی آمریکا بود؛ رقابتی که کاخ سفید برای آغاز موج تازه‌ای از کشتی‌سازی و سرمایه‌گذاری در آمریکا طراحی کرده است.

با پیگیری مستمر دولت ترامپ در زمینه طرح و کشتی‌سازی خارجی برای کشتی‌های جنگی، چندین شرکت دفاعی اروپایی در این کنفرانس دوسالانه مشتاق بودند درباره گزینه‌هایی که در صورت به‌در زدن آمریکا می‌توانستند در یک رقابت بین‌المللی احتمالی پیشنهاد دهند، صحبت کنند.

نیروی دریایی آمریکا در حال حاضر دو طرح ناوچه در دست ساخت در آمریکا دارد. فینکانتیری مارینت مارین هنوز در حال ساخت دو ناوچه نخست کلاس کانستلیشن (Constellation-class) در کارخانه‌اش در ویسکانسین است، پس از آن‌که جان فیلان، وزیر پیشین نیروی دریایی، یک سال پیش این برنامه را لغو کرد. در همین حال، کشتی‌سازی اینگالزِ اچ‌آی‌آی یک قرارداد بلندمدت برای آغاز ناوچه FF(X) دارد که بر پایه کشتی گشت ساحلی امنیت ملی گارد ساحلی آمریکا ساخته شده است.

به گفته یواس‌ان‌آی نیوز، هرچند یک برنامه موفق ناوچه برای دهه‌ها از دست نیروی دریایی آمریکا گریخته است، این نیرو در مسیر استفاده از یک طرح خارجی برای کلاس جدیدی از کشتی‌ها در چند سال آینده کار می‌کند.

به گفته برایان کلارک، تحلیلگر امور دریایی مؤسسه هادسون، الزامات کاری برای یک ناوچه جدید تقریباً کامل شده است. اکنون نیروی دریایی ناوچه‌هایی را در اولویت قرار می‌دهد که بتوانند کشتی‌های دیگر را اسکورت کنند، به جای انجام جنگ ضدزیردریایی که مأموریت اصلی برنامه لغوشده کلاس کانستلیشن بود. به گفته کلارک، این نیرو سکویی می‌خواهد که بتواند محاصره را اجرا کند و در برابر تهدیدهای سطح متوسط — مانند آنچه ارتش در حال حاضر در فرماندهی مرکزی آمریکا با آن روبه‌روست — محافظت کند.

کلارک پیش از یوروناوال به یواس‌ان‌آی نیوز گفت: «یک ناوچه می‌تواند در برابر نوع و مقیاس تهدیدی که از ایرانی‌ها می‌بینیم دفاع کند. نه واقعاً [جنگ ضدزیردریایی] — بیشتر انجام این نوع مأموریت کنترل دریا و امنیت دریایی است.»

در همین راستا، شش طرح از سراسر جهان به‌عنوان نامزدهای احتمالی یک رقابت بین‌المللی مطرح شده‌اند که به همان رقابتی پایبند خواهد بود که رئیس‌جمهور دونالد ترامپ در یادداشت کشتی‌سازی ماه اوت خواستارش شد. سند کاخ سفید از نیروی دریایی خواست به‌اصطلاح «الگوی فنلاند» را دنبال کند؛ الگویی که در آن ساخت می‌تواند در یک کشتی‌سازی خارجی برای حداکثر دو بدنه نخست آغاز شود، پیش از سرمایه‌گذاری خارجی در زیرساخت کشتی‌سازی آمریکا. کاخ سفید از الگوی فنلاند برای شتاب‌دادن به برنامه کشتی یخ‌شکن امنیت قطب شمال استفاده می‌کند و دو طرح جداگانه را در کشتی‌سازی‌هایی در فنلاند، تگزاس و لوئیزیانا می‌سازد.

راس ووت، مدیر دفتر مدیریت و بودجه کاخ سفید، درباره استفاده از همین الگو برای رزم‌ناوهای سطحی کوچک و کشتی‌های پشتیبانی صراحت داشته است. اما کنگره در برابر این تلاش مقاومت کرده و در هر دو نسخه مجلس نمایندگان و سنا از قانون مجوز دفاع ملی سال مالی ۲۰۲۷ زبان پیش‌نویسی گنجانده است که نیروی دریایی را از خرید کشتی‌های جنگی ساخت خارج منع می‌کند. کنگره نسبت به خرید کشتی‌های پشتیبانی در خارج گشاده‌تر است.

با وجود مقاومت کنگره، یک یادداشت ماه اوت نقشه راه آن رقابت را ترسیم کرد — نقشه‌ای که پیت هگست، وزیر دفاع، و هانگ کائو، وزیر موقت نیروی دریایی، تهیه کردند. این طرح قرار بود روز پنجشنبه به کاخ سفید برسد.

نامزدها

بابکاک از سال ۲۰۲۳ شراکتی با اچ‌آی‌آی، کشتی‌ساز پیشرو آمریکایی، به‌عنوان بخشی از پیمان امنیتی آکوس حفظ کرده است. این شرکت بریتانیایی همچنین با اچ‌آی‌آی روی شناور سطحی بدون سرنشین رومولوس کار می‌کند که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا در حال خرید آن است.

سر نیک هاین، مدیر اجرایی بخش دریایی بابکاک، گفت فکر می‌کند ناوچه تایپ ۳۱ می‌تواند نیاز نیروی دریایی آمریکا به یک رزم‌ناو سطحی کوچک را برآورده کند. بر اساس یادداشت کاخ سفید، آن سکو باید بتواند «وظایف جنگ ضدزیردریایی، جنگ سطحی و اسکورت کاروان» را انجام دهد.

به گفته هاین، ناوچه تایپ ۳۱ می‌تواند به‌عنوان یک کشتی فرماندهی در ناوگانی عمل کند که ترکیبی از کشتی‌های سرنشین‌دار و بدون سرنشین را شامل می‌شود. بابکاک پیش‌تر با لاکهید مارتین کار کرده است، به این معنا که این سکو می‌تواند سامانه رزمی ایجیس و رادار AN/SPY-7 را ادغام کند. این طرح همچنین دارای یک پرتابگر مارک ۴۱ با ۳۲ سلول سامانه پرتاب عمودی است، اما هاین می‌گوید می‌تواند به‌طور بالقوه سلول‌های بیشتری بپذیرد.

هاین، در دفاع از تایپ ۳۱، در حاشیه یوروناوال هفته گذشته به یواس‌ان‌آی نیوز گفت: «نیروهای دریایی همیشه از دو چیز کم دارند، حتی نیروی شما؛ کمبود پول و کمبود نیرو.»

او افزود: «شما به یک ناوچه ارزان‌تر نیاز دارید، چون هزینه برخی از این سکوها دیوانه‌وار است، و به سکویی نیاز دارید که افراد کمتری در آن باشند، چون افراد کافی ندارید. تایپ ۳۱ طوری طراحی شد که سازگارتر، مقرون‌به‌صرفه‌تر و در دسترس‌تر باشد و با افراد کمتری طراحی شد. برای خدمه‌ای با ظرفیت ۱۰۰ نفر طراحی شد، نه بیشتر از ۱۰۰ نفر. ۶٬۰۰۰ تن است، ۱۴۰ متر طول دارد و بنابراین برای عملیات در اقیانوس اطلس شمالی طراحی شد؛ یعنی برای عملیات در وضعیت‌های دریایی بالا برای دوره‌های طولانی طراحی شده است.»

به گفته هاین، برای به‌کارگیری سریع‌تر این سکو در ناوگان آمریکا، بدنه می‌تواند در خارج تا نقطه‌ای ساخته شود که آماده حرکت باشد، در حالی که سامانه رزمی در آمریکا ادغام می‌شود.

گزینه دیگر از ناوانتیای اسپانیا است که روی نسخه صادراتی ناوچه جنگ ضدزیردریایی کلاس بونیفاز F-110 (Bonifaz-class ) کار می‌کند.

خوان د لا کوئوا، مدیر تجاری ناوانتیا، در جریان یک پذیرایی با شراب و تاپاس در سالن مرکز همایش به یواس‌ان‌آی نیوز گفت ناوانتیا، که برای F-110 با لاکهید مارتین شریک است، قصد دارد در صورت صدور درخواست پیشنهاد از سوی نیروی دریایی آمریکا، پیشنهاد ارائه دهد.

د لا کوئوا گفت: «همه کشتی‌های ناوانتیا میراث آمریکایی دارند، چون ما از رابطه‌ای بسیار دیرینه با ایالات متحده آمده‌ایم. ما از بث آیرون ورکس و گیبس اند کاکس یاد گرفتیم چطور کشتی بسازیم. بنابراین این کشتی‌ها استانداردهای [فرماندهی سامانه‌های دریایی نیروی دریایی] را می‌گذرانند.»

د لا کوئوا به رابطه دیرینه ناوانتیا با کارخانه‌های بزرگ آمریکایی مانند جنرال داینامیکس بث آیرون ورکس و اچ‌آی‌آی اشاره کرد. این شرکت قبلاً برخی اطلاعات را در اختیار نیروی دریایی آمریکا قرار داده و منتظر شنیدن گام‌های بعدی رقابت است.

د لا کوئوا گفت یک نسخه آمریکایی می‌تواند سامانه رزمی ایجیس لاکهید مارتین و رادار دفاع هوایی SPY-7 را داشته باشد.

علاوه بر بریتانیایی‌ها و اسپانیایی‌ها، ایتالیایی‌ها نیز گزینه‌ای برای آمریکا دارند، اگر یک رقابت بین‌المللی را آغاز کند. فینکانتیری ایتالیا، که زیرمجموعه آمریکایی خودش را در مارینت مارین در ویسکانسین دارد، می‌تواند FREMM EVO را پیشنهاد دهد. این سکو نسخه به‌روزشده ناوچه چندمأموریته FREMM است که آمریکا از آن به‌عنوان طرح والد برای کلاس کانستلیشن استفاده کرد.

جورج موتافیس، مدیر اجرایی فینکانتیری مارینت مارین، در سپتامبر به یواس‌ان‌آی نیوز گفت: «من ما را ظرفیتی دست‌نخورده می‌نامم.»

این کارخانه هنوز در حال تکمیل کشتی رزمی سطحی چندمأموریته نیروی دریایی سلطنتی عربستان است، در حالی که دو ناوچه نخست کلاس کانستلیشن را می‌سازد و برای ساخت کشتی فرود متوسط سپاه تفنگداران دریایی آماده می‌شود.

موتافیس درباره FREMM EVO گفت: «این تکامل نسخه اصلی است، به این معنا که همه مزایا هنوز آنجا هستند.»

او گفت: «خطوط سختی که برای مأموریت [جنگ ضدزیردریایی] خوب کار می‌کنند همه آنجا هستند و آن‌ها روی حوزه‌هایی کار کرده‌اند که فکر می‌کنید جذاب هستند — می‌دانید، کشنده‌ترکردن آن، آماده‌کردنش از نظر انرژی برای رشد آینده برای مأموریت‌های آینده، آوردن قابلیت‌هایی که باز هم به مأموریت جنگ ضدزیردریایی مربوط می‌شود — و در عین حال شناسایی راه‌هایی که بتواند به‌خوبی با به‌کارگیری، بازیابی و مدیریت عناصر بدون سرنشین در همه حوزه‌ها ادغام شود.»

کارخانه ویسکانسین در حال حاضر حدود ۲٬۲۰۰ کارمند دارد و اگر قراردادی برای ساخت ناوچه‌های بیشتر دریافت کند، باید با گذر زمان حدود ۵۰۰ نفر استخدام کند.

یواس‌ان‌آی نیوز پیش‌تر گزارش داده بود که طرح‌های احتمالی دیگر می‌توانند از ژاپن، کره جنوبی و ترکیه بیایند.

به گفته دو منبعی که پیش‌تر به یواس‌ان‌آی نیوز گفتند، پس از گفت‌وگویی میان ترامپ و رهبری ترکیه در حاشیه اجلاس ناتو در ماه ژوئیه، ناوچه موشک‌انداز هدایت‌شونده کلاس استانبول (Istanbul-class) که چندین کشتی‌سازی ترکیه می‌سازند، وارد این ترکیب شد.

شاید کشوری که بیش از همه با گفت‌وگوی جاری درباره کشتی‌سازی خارجی مرتبط است کره جنوبی باشد، که متعهد شده است ۱۵۰ میلیارد دلار در صنعت کشتی‌سازی آمریکا سرمایه‌گذاری کند؛ به‌عنوان بخشی از یک توافق تجاری در حال انجام با دولت ترامپ. یواس‌ان‌آی نیوز دریافته است که ناوچه موشک‌انداز هدایت‌شونده کلاس چانگنام (Chungnam-class) که چندین شرکت کره جنوبی می‌سازند، یکی از گزینه‌های روی میز است. در همین حال، نسخه صادراتی ناوچه موشک‌انداز هدایت‌شونده کلاس موگامی FFM (Mogami-class) ساخت میتسوبیشی هوی اینداستریز ژاپن نیز روی میز است.

هرچند دولت ترامپ بارها ترجیح خود برای یک رقابت بین‌المللی را آشکار کرده است، نیروی دریایی هنگام دنبال‌کردن طرح‌های خارجی با ناکامی‌هایی روبه‌رو شده است.

یواس‌ان‌آی نیوز در سال ۲۰۲۴ گزارش داد که وقتی گیبس اند کاکس طرح والد FREMM را برای برنامه کلاس کانستلیشن تغییر می‌داد، آن‌قدر تغییر اعمال کرد تا الزامات فرماندهی سامانه‌های دریایی نیروی دریایی آمریکا را برآورده کند که اشتراک میان FREMM و FFG(X) از ۸۵ درصد به کمتر از ۱۵ درصد رسید.

هاین از بابکاک به یواس‌ان‌آی نیوز گفت: «چیزی که از کانستلیشن ۲٫۰ جلوگیری می‌کند، دست‌برداشتن از تغییر الزامات است. اگر الزام را تعیین کنید و آن را به حال خود بگذارید و فقط بگذارید صنعت بسازد، هر که باشد، همین جلوی کانستلیشن ۲٫۰ را می‌گیرد.»

او افزود: «حتی رنگ پرده‌ها را هم تغییر ندهید. فقط بسازیدش. این نوع دست‌کاری مداوم است و من از این‌که بیشتر عمرم در [نیروی دریایی سلطنتی] بریتانیا بوده‌ام می‌دانم که ما نمی‌توانیم جلوی خودمان را بگیریم.»

توضیح: ناوچه، رزم‌ناو سطحی‌ای کوچک‌تر و ارزان‌تر از ناوشکن است که برای مأموریت‌هایی مانند اسکورت کاروان‌ها، گشت‌زنی و کنترل دریا طراحی می‌شود تا ناوشکن‌های گران‌قیمت برای مأموریت‌های سنگین‌تر آزاد بمانند. نیروی دریایی آمریکا پس از کنارگذاشتن طرح‌های پیشین ناوچه آینده خود، اکنون به دنبال طرحی آماده و اثبات‌شده در بازار جهانی است تا هم هزینه و هم زمان ساخت را پایین بیاورد.

تحلیل: مسئله ناوچه برای نیروی دریایی آمریکا، مسئله تعداد است. ناوشکن‌های ایجس کم‌شمار و گران‌اند، اما جنگ با جمهوری اسلامی نشان داد که مأموریت‌های روزمره — اسکورت، گشت و کنترل دریا در آب‌های پرتهدید — همان‌ها را می‌بلعد و برای مأموریت‌های سنگین‌تر چیزی باقی نمی‌گذارد. روی‌آوردن به طرح آماده خارجی، از تایپ ۳۱ بریتانیا تا F-110 اسپانیا، اعترافی دیرهنگام اما درست است: زمان، خودش یک سلاح است و طرحی که امروز در آب است بر طرح بی‌نقصی که یک دهه دیگر می‌رسد می‌ارزد. «الگوی فنلاند» هم این معامله را قابل دفاع می‌کند؛ سرمایه متحدان به جای خالی‌کردن کشتی‌سازی آمریکا، وارد همان کشتی‌سازی‌ها می‌شود.

منبع: یواس‌ان‌آی نیوز