Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

چین و آسیا ـ پاسیفیک

چین حضور دریایی نزدیک ژاپن را «عادی» کرده است

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

در اوایل نوامبر، دبیرکل شورای امنیت ملی تایوان بیش از ۱۰۰ شناور مرتبط با ارتش چین را نزدیک جزیره‌اش ردیابی کرد.

اما کارشناسان نظامی می‌گویند با توجه به مقیاس آن، آن ناوگان عظیم که شناورهای گارد ساحلی را در کنار ناوهای جنگی نیروی دریایی شامل می‌شد، ممکن است همسایه دریایی تایوان، ژاپن، را در نظر داشته باشد.

آن‌ها می‌گویند چین از زمان مناقشه سیاسی‌ای که در نوامبر ۲۰۲۵ بر سر اظهارنظر نخست‌وزیر ژاپن، سانائه تاکائیچی، درگرفت، شمار بزرگی از اعزام‌های دریایی دوربرد خود را به نزدیکی جنوبی‌ترین جزایر ژاپن و آب‌های اطراف فرستاده است.

تاکائیچی در آن ماه به کمیته‌ای در مجلس نمایندگان ژاپن گفت محاصره دریایی یا درگیری مسلحانه چین بر سر تایوان می‌تواند برای کشورش «وضعیتی تهدیدکننده بقا» باشد. چین تایوان خودگردان را از آن خود می‌داند و استفاده از زور برای تصرف آن را رد نکرده است.

استیون ناگی، پژوهشگر مهمان در مؤسسه امور بین‌الملل ژاپن در توکیو، گفت: «میان اظهارنظر تاکائیچی و کیفیت و کمیت اعزام‌ها پیوندی مستقیم وجود دارد. چین همچنین به توکیو پیام می‌فرستد که اگر موضعت در قبال تایوان را ادامه دهی، ما این فعالیت‌ها را ادامه خواهیم داد.»

تحلیلگران گفتند چین از این اعزام‌ها، از جمله تمرین‌های آتش واقعی، مأموریت‌های پهپاد بدون سرنشین و سفر گروه‌های کامل ناو هواپیمابر، برای اعمال فشاری بی‌وقفه و بلندمدت بر ژاپن بدون نقض قوانین دریایی بین‌المللی استفاده می‌کند.

کاتسویا یاماموتو، مدیر برنامه راهبرد و بازدارندگی بنیاد صلح ساساکاوا در توکیو، گفت: «چین با عبور مکرر از آب‌های اطراف جزایر جنوب غربی، فعالیت نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق درون زنجیره جزایر اول را به‌تدریج عادی می‌کند، تجربه عملیاتی‌اش را گسترش می‌دهد و الگویی از حضور پذیرفته‌شده می‌سازد. به عبارت دیگر، دارد واقعیت‌هایی در میدان — یا بهتر بگوییم در دریا — تثبیت می‌کند که آزادی عمل آینده‌اش را گسترش می‌دهد.»

زنجیره جزایر اول شامل ژاپن، تایوان و فیلیپین است.

اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی در هفت هفته پس از اظهارنظر تاکائیچی جهشی در حرکت‌های تشدیدکننده «قابل توجه» ارتش آزادی‌بخش خلق ثبت کرد. این مرکز گفت در مجموع سال ۲۰۲۵، چین فقط «افزایشی اندک» در شمار شناورهای نیروی دریایی گزارش‌شده در آب‌های اطراف ژاپن نشان داد، از جمله افزایش شمار کشتی‌های چینی در منطقه مجاور جزایر مورد مناقشه سنکاکو که چین آن‌ها را دیائویو می‌نامد.

جفری کینگستون، استاد مطالعات آسیا و تاریخ در پردیس ژاپن دانشگاه تمپل، گفت اعزام‌ها نزدیک جزایر خالی از سکنه و تحت کنترل ژاپن سنکاکو در سال گذشته «در سطوح بسیار بالا» باقی مانده و مأموریت‌های مشترک چین و روسیه در اطراف ژاپن و فعالیت دریایی چین نزدیک جزایر دورافتاده ژاپن در اطراف جزیره میاکو «به نظر می‌رسد افزایش یافته باشد». هواپیماهای چینی و روسی در ژوئن بر فراز دریای ژاپن گشت زدند و در ژوئیه عبور دریایی مشترکی در تنگه میاکو انجام دادند و هواپیماهای نظارتی چین و روسیه در اکتبر پنج پرواز جداگانه نزدیک ژاپن انجام دادند.

سخنگویان وزارت‌های خارجه و دفاع ملی چین اقدامات نظامی این کشور را منصفانه، معتبر و صلح‌آمیز خوانده‌اند.

کینگستون گفت چین احتمالاً از حرکت‌های نظامی به‌عنوان یکی از سلسله تدابیر — برخی اقتصادی — برای تلافی اظهارنظرهای نوامبر ۲۰۲۵ تاکائیچی استفاده می‌کند: «آن‌ها فراموش نکرده‌اند، این قطعی است. آن‌ها از راه‌های گوناگون می‌کوشند او را تحت فشار بگذارند.» مقام‌های پکن هنوز خواهان پس‌گرفتن اظهارنظر نخست‌وزیرند، اما کینگستون باور دارد این بعید است.

دولت ژاپن به حرکت‌های نظامی چین اعتراض کلامی کرده، کشتی‌های چینی را با کشتی‌های خودش ردیابی کرده و جنگنده به پرواز درآورده است. رسانه‌های ژاپنی گزارش داده‌اند توکیو اکنون طرح هزینه دفاعی ۷۰ تا ۸۰ تریلیون ینی (تا ۵۰۸ میلیارد دلار) را برای دوره پنج‌ساله آغازشونده از آوریل ۲۰۲۷ بررسی می‌کند؛ در برابر ۴۳ تریلیون ین در دوره پنج‌ساله پیشین.

وزارت دفاع ژاپن در بیانیه‌ای در ۲۹ اکتبر پس از نشستی با مقام‌های دفاعی استرالیا، فیلیپین و آمریکا گفت: «با شدیدترشدن روزافزون محیط امنیتی، همکاری با متحد و کشورهای هم‌فکر برای صلح و ثبات در منطقه ضروری است.»

توضیح: زنجیره جزایر اول خطی از جزایر از ژاپن تا تایوان و فیلیپین است که دریای چین شرقی و جنوبی را از اقیانوس آرام جدا می‌کند و عبور نیروی دریایی چین به اقیانوس باز از تنگه‌های آن می‌گذرد. جزایر سنکاکو گروهی جزیره خالی از سکنه تحت اداره ژاپن در دریای چین شرقی است که چین و تایوان نیز مدعی آن‌اند و گارد ساحلی چین حضور تقریباً دائمی در آب‌های اطراف آن دارد.

تحلیل: راهبرد پکن «تصرف بدون جنگ» است: آن‌قدر حضور نظامی را تکرار کن تا استثنا به قاعده بدل شود و روز بحران، نقشه از پیش کشیده شده باشد. این همان الگویی است که در دریای جنوبی چین جواب داد و حالا به سمت ژاپن می‌چرخد. پاسخ منطقه اما این بار سریع‌تر شکل می‌گیرد: ژاپن بودجه دفاعی‌اش را تقریباً دو برابر می‌کند و زنجیره شرکای آمریکا از توکیو تا مانیل به هم گره می‌خورد. چین با عادی‌سازی حضورش، عملاً دارد ائتلاف مقابل خودش را هم عادی می‌کند.

منبع: دیفنس نیوز