وال استریت ژورنال گزارش داد که در چند ماه گذشته و در جریان مذاکرات صلح محرمانه، جرد کوشنر، داماد و فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا، ایدهای را مطرح کرده است که تا پیش از این غیرقابل طرح دانسته میشد: عضویت اوکراین در سازمان پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، در برابر واگذاری سرزمین به روسیه. مسکو سالهاست برای جلوگیری از پیوستن اوکراین به این پیمان ۳۲ عضوی میجنگد و خود ترامپ نیز اوایل سال گذشته عضویت کییف را به دلیل مخالفت روسیه رد کرده بود.
به گفته افراد مطلع از مذاکرات، این ایده در چندین گفتوگو میان مقامهای اروپایی و دو فرستاده آمریکایی مطرح شده است. تازهترین مورد، هفته گذشته در یک فرودگاه نظامی در دوبلین بود که کوشنر در حضور ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، مشاور او رستم عمروف و شماری از مشاوران امنیت ملی اروپا این امکان را بررسی کرد. موضوع در دستکم یک نشست در امارات متحده عربی و در تماسهای تلفنی از ماه اوت نیز مطرح شده بود.
واشینگتن دو سناریو را روی میز گذاشته است. در سناریوی نخست، اوکراین بخش باقیمانده منطقه دونباس در شرق این کشور را که هنوز در کنترل دارد واگذار میکند و در برابر، عضویت کامل در ناتو میگیرد. در سناریوی دوم، خط مقدم در وضعیت کنونی منجمد میشود، بخشی از دونباس در دست اوکراین میماند و کییف در قالب یک پیمان بینالمللی با آمریکا و احتمالاً متحدان اروپایی، تضمینهای امنیتی دریافت میکند. کوشنر روز پنجشنبه در برلین گفت روسیه با تضمینهایی شبیه ناتو برای اوکراین کنار آمده است و از «بازدارندگی عظیم و پیامدهای سنگین» در صورت نقض این تضمینها سخن گفت.
زلنسکی تأیید کرده است که طرف آمریکایی موضوع عضویت در ناتو را مطرح کرده و گفته هر توافقی باید به تأیید مردم اوکراین برسد. او همچنین بارها تأکید کرده است که کشورش عقبنشینی نمیکند و سرزمین خود را واگذار نخواهد کرد. در سوی دیگر، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، روز جمعه هرگونه «شبهعضویت» اوکراین در ناتو را غیرقابل قبول خواند. مذاکرهکنندگان روس در ابوظبی نیز خواستار حذف آرزوی عضویت در ناتو از قانون اساسی اوکراین، توقف ارسال سلاح غربی و عقبنشینی زیرساخت نظامی ناتو در شرق اروپا به سطح سال ۱۹۹۷ شدهاند.
در برلین، امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پیشبرد روند عضویت اوکراین را مطرح کرد، اما فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با آن مخالفت کرد و به دستیارانش گفت اوکراین در طول عمر او به ناتو نخواهد پیوست.
توضیح: عضویت اوکراین در ناتو از آغاز جنگ، خط قرمز اصلی مسکو بوده و واشینگتن نیز از ترس کشیده شدن غرب به رویارویی مستقیم با روسیه از آن پرهیز کرده است. مطرح شدن این ایده از سوی فرستادگان ترامپ نشان میدهد کاخ سفید برای شکستن بنبست مذاکرات، حاضر است اهرمی را به کار گیرد که سالها از آن دوری میکرد.
تحلیل: این پیشنهاد پیش از هر چیز ابزار فشار بر کرملین است. تهدید عضویت کییف در ناتو، همان اهرمی است که مسکو بیش از هر چیز از آن میترسد و واشینگتن اکنون آن را آشکارا روی میز گذاشته است. همزمان، تجربه جنگ علیه جمهوری اسلامی نشان داده است که فشار هماهنگ نظامی و اقتصادی، وقتی با اراده سیاسی همراه شود، محاسبات طرف مقابل را تغییر میدهد. اگر این اهرم درست به کار رود، روسیه ناچار میشود میان ادامه جنگ فرسایشی و پذیرش توافقی که امنیت اوکراین را تضمین میکند، یکی را انتخاب کند.
منبع: وال استریت ژورنال
