Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

ایران و خاورمیانه

جمهوری اسلامی برای دومین بار در سه روز بحرین را هدف گرفت

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

جمهوری اسلامی برای دومین بار در سه روز بحرین را هدف قرار داد؛ نخستین موج حملات مستقیم به این کشور حاشیه خلیج فارس در چند هفته اخیر، در حالی که بار دیگر تأکید کرد مسیری برای پایان‌دادن به درگیری‌اش با آمریکا همچنان باز است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد روز یکشنبه شش پهپاد به سوی پایگاه بالگردهای الرفاع شلیک کرده و این حمله را پاسخی به «تجاوز آشکار ارتش آمریکا» توصیف کرد. سپاه از «اصابت موفق» خبر داد، در حالی که بحرین گفت پدافند هوایی‌اش چند حمله هوایی جمهوری اسلامی را رهگیری کرده و پرتابه‌ها را منهدم کرده است.

به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا، نیروهای آمریکایی روز جمعه دو پهپاد شلیک‌شده از سوی جمهوری اسلامی به سوی بحرین را سرنگون کردند. حملات به بحرین نخستین حملات از اوایل سپتامبر بود؛ زمانی که پهپادهای جمهوری اسلامی نیز در پی هدف‌گرفتن یک پایگاه آمریکا در امارات متحده عربی بودند. به گزارش رویترز، تنش‌ها بر سر کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان بالاست، در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است در صورت نبود تحریکات جدید، در حال بررسی عقب‌انداختن حمله به ایران است.

هرچند ترامپ اعلام کرده است که بازگشت فوری به حملات را نمی‌بیند، گزینه نظامی را نیز روی میز نگه داشته است. به گزارش نیویورک‌تایمز در روز یکشنبه — به نقل از یک مقام نظامی آمریکایی که برای بحث درباره امور عملیاتی خواست نامش فاش نشود — گروه ضربت ناو هواپیمابر یواس‌اس تئودور روزولت (USS Theodore Roosevelt) قرار است ظرف یک روز آینده به منطقه برسد و به دو ناو هواپیمابر دیگر در خاورمیانه بپیوندد.

پیش از عملیات امسال علیه ایران، آخرین باری که آمریکا سه گروه ضربت ناو هواپیمابر در خاورمیانه داشت سال ۲۰۰۳ بود؛ زمانی که آن‌ها از مراحل آغازین تهاجم به عراق پشتیبانی می‌کردند.

یک خبرنگار اکسیوس بعداً گفت که این گروه ضربت به منطقه رسیده است.

آمریکا هفته‌هاست که در حال برنامه‌ریزی برای اعزام این ناو هواپیمابر اضافی و ۱۰ هزار ملوان و تفنگدار دریایی به خلیج فارس است تا اگر ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای تصمیم به ازسرگیری حملات نظامی گرفت، دست او تقویت شود.

نفت در معاملات آغازین روز دوشنبه، پس از دو هفته افت، ثبات یافت؛ زیرا حملات تازه در خاورمیانه نشانه‌های یک بازار فیزیکی با عرضه کافی را خنثی کرد. نفت برنت پس از افت بیش از ۲ درصدی در هفته گذشته، نزدیک ۹۶ دلار در هر بشکه ماند و نفت وست تگزاس اینترمیدیت کمی پایین‌تر از ۸۹ دلار در هر بشکه معامله شد.

خبرگزاری صداوسیمای جمهوری اسلامی روز یکشنبه گزارش داد که دو نفت‌کش در حال عبور از یک مسیر جنوبی غیرمجاز در تنگه هرمز به مین‌های دریایی برخورد کرده‌اند. این رسانه به نقل از بیانیه نیروی دریایی سپاه پاسداران، نام کشتی‌ها را ذکر نکرد، اما یکی از آن‌ها را ابرنفت‌کشی حامل بیش از ۲ میلیون بشکه نفت خام توصیف کرد.

تلویزیون دولتی جمهوری اسلامی روز دوشنبه گفت دو نفت‌کش چند ساعت پیش، هنگام تلاش برای استفاده از مسیر جنوبی تنگه هرمز، به مین برخورد کردند و بدین ترتیب مجموع کشتی‌هایی که از روز یکشنبه در این تنگه آتش گرفته‌اند به شش فروند رسید.

سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گفت مقام‌های کشتیرانی هند از حمله به یک نفت‌کش در خلیج فارس خبر داده‌اند و خدمه آن سالم هستند، هرچند میزان خسارت مشخص نیست.

به گزارش خبرگزاری نیمه‌رسمی فارس، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس جمهوری اسلامی، روز یکشنبه گفت مسیر پایان‌دادن به این درگیری — که اکنون در نهمین ماه خود است — باز است، اگر آمریکا «شروط منطقی» جمهوری اسلامی را بپذیرد.

قالیباف، که مذاکره‌کننده ارشد جمهوری اسلامی در گفت‌وگوها با آمریکاست، افزود که تهران در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» نخواهد ماند و هشدار داد اگر واشنگتن حملات را از سر بگیرد، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی «جغرافیای نبرد را تعیین خواهند کرد».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، اواخر روز یکشنبه برای شرکت در سی‌امین نشست سازمان همکاری اقتصادی وارد اسلام‌آباد شد. مشخص نیست که آیا او درباره جنگ با رهبران پاکستان — که میانجی کلیدی میان آمریکا و جمهوری اسلامی است — گفت‌وگو خواهد کرد یا نه.

سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، جداگانه، محدودیت بر غنی‌سازی هسته‌ای را به‌عنوان راهی برای دستیابی به توافق با آمریکا رد کرد. اسماعیل بقایی در یک نشست خبری تلویزیونی گفت: «ما اصلاً در آن مرحله نیستیم و هیچ گفت‌وگویی درباره جزئیات هسته‌ای نداشته‌ایم و نداریم.»

جمهوری اسلامی از زمانی که آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه حملات به آن را آغاز کردند، هزاران پهپاد و موشک به سوی متحدان آمریکا در منطقه — از جمله امارات متحده عربی، بحرین، عربستان سعودی، قطر، کویت، اردن، عمان و عراق — شلیک کرده است.

توضیح: بحرین میزبان مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا و فرماندهی مرکزی نیروهای دریایی این کشور است و پایگاه پشتیبانی دریایی آن در منامه، مهم‌ترین مرکز عملیات دریایی آمریکا در خلیج فارس به شمار می‌رود. به همین دلیل، بحرین در هر رویارویی میان واشنگتن و تهران، از نخستین اهداف نمادین و عملیاتی جمهوری اسلامی بوده است.

تحلیل: حمله به بحرین و حرف‌زدن هم‌زمان از «باز بودن مسیر توافق»، دو روی یک سکه‌اند: جمهوری اسلامی از موضع ضعف چانه می‌زند. شش پهپاد علیه پایگاه میزبان ناوگان پنجم، وقتی بحرین از رهگیری آن‌ها خبر می‌دهد، دستاورد نظامی محسوب نمی‌شود؛ پیام سیاسی دارد، برای مصرف داخلی و ترساندن همسایگان عرب. اما موازنه واقعی جای دیگری در حال تغییر است: سومین گروه ضربت ناو هواپیمابر آمریکا در راه منطقه است و هر هفته‌ای که می‌گذرد، توده آتش واشنگتن سنگین‌تر و ذخیره پهپاد و موشک تهران سبک‌تر می‌شود. رژیمی که برای نشستن پای میز مذاکره اول پهپاد می‌فرستد، در واقع دارد اعتراف می‌کند که اهرم دیگری در دستش نمانده است.

منبع: بلومبرگ