Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

روسیه، اروپا و ناتو

شبکه نبرد زیرآبی ناتو فاز نخست را تمام کرد؛ نوبت قطب شمال

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

دیوید برتون، مدیر پروژه ابتکار دفاع هوشمند سد جنگ ضدزیردریایی ناتو، در نشست خبری ۱۶ نوامبر گفت فرماندهی تحول متفقین ناتو، این معماری شبکه چندملیتی نبرد زیرآبی را به‌عنوان «معماری منتخب» برای رزمایشی مأمور کرده است که در شمال دور، در مکانی هنوز تأییدنشده، برگزار خواهد شد.

این معماری قرار است چارچوب مشترکی فراهم کند که استانداردها، پروتکل‌ها و اصول امنیتی را در بر گیرد تا نیروی‌های دریایی متحد بتوانند داده به اشتراک بگذارند و سامانه‌های سرنشین‌دار و بدون سرنشین را به‌عنوان نیرویی یکپارچه به کار گیرند، فارغ از فناوری یا سامانه‌هایی که هر کشور استفاده می‌کند. برتون این مفهوم را به «اینترنت زیرآبی» تشبیه کرد؛ طراحی‌شده برای نیاز رو به رشد به همکاری‌پذیری، در حالی که نیروی‌های دریایی از به‌کارگیری شمار نسبتاً کم سکوهای بزرگ به صدها یا هزاران دارایی کوچک‌تر و بدون سرنشین گذار می‌کنند.

او گفت: «در حال حاضر آن اینترنت تعریف‌شده را نداریم؛ آن معماری استانداردها و پروتکل‌ها را.» او هشدار داد بدون معماری مشترک، کشورها خطر ساختن سامانه‌های جدا و ناسازگار را می‌پذیرند که ناتو را از بهره‌برداری کامل از توانمندی‌های دارایی‌های جمعی‌اش بازمی‌دارد.

خروجی فاز نخست (گزارش معماری مرجع بیش از ۶۰۰ صفحه‌ای و مدل نرم‌افزاری همراه آن) پایان سپتامبر ۲۰۲۶ به ناتو تحویل شد و اکنون ۱۲ کشور حامی در حال بررسی آن‌اند. این کار به‌جای ساختن استانداردهای تازه، بر گردآوردن توافق‌های استانداردسازی موجود ناتو در یک معماری منسجم واحد تمرکز کرده است. برتون گفت این معماری بی‌طرف نسبت به فروشنده است و راه‌حل‌های فناورانه مشخصی تجویز نمی‌کند: «معماری مرجع یک معماری منطقی است. راه‌حل مقرر نمی‌کند. پس به کشورها فرصت می‌دهد راه‌حل‌های خودشان را بخرند، به شرطی که در حدود معماری مرجع بمانند.»

کنسرسیوم مانگروو در ژوئیه ۲۰۲۵ از سوی ناتو برگزیده شد و رسماً کار را از اول سپتامبر همان سال آغاز کرد. این برنامه بخشی از ابتکار «اقیانوس دیجیتال» ناتو و ابتکار دفاع هوشمند سد جنگ ضدزیردریایی به رهبری بریتانیاست و ۱۲ کشور حامی به رهبری بریتانیا آن را تأمین مالی می‌کنند. کنسرسیوم به رهبری بخش دریایی ساب، شرکت‌هایی از گروه فینکانتری ایتالیا، چند شرکت فناوری دریایی و دانشگاه پلیموث را در بر می‌گیرد. کریس لید، رئیس توسعه کسب‌وکار دریایی ساب بریتانیا و رئیس مشترک کنسرسیوم، گفت مقیاس کار فاز نخست نباید دست‌کم گرفته شود؛ کنسرسیوم در ۱۲ ماه ساختار کاری چندملیتی ساخته، با کشورهای حامی هماهنگ شده و استانداردهای مربوط ناتو را شناسایی و آشتی داده است: «راه زیادی آمده‌ایم.»

حدود ۸۰ درصد تلاش فاز نخست بر توسعه معماری مرجع متمرکز بود و ۲۰ درصد باقی، پایه‌های «محیط آزمون و مرجع» را گذاشت که تمرکز اصلی فاز بعد خواهد بود. این محیط ابزاری می‌دهد برای ارزیابی اینکه حسگرها، سکوها و سامانه‌های تازه پیش از ورود به عملیات چندملیتی، الزامات همکاری‌پذیری معماری را برآورده می‌کنند یا نه؛ توسعه‌دهنده می‌تواند سامانه تازه را به این محیط وصل کند و ارزیابی بگیرد که استانداردها را دارد یا کجا باید اصلاح شود.

کنسرسیوم هم‌زمان با آماده‌سازی فاز بعد، با مرکز پژوهش و آزمایش دریایی ناتو در لا اسپتزیا ایتالیا کار می‌کند تا این معماری را در رزمایش «گروه ضربت ایکس قطب شمال» در ژوئیه ۲۰۲۷ به کار گیرد. لید گفت قصد این است که معماری دست‌کم در بخشی از رزمایش نمایش داده شود و این رزمایش فرصت زودهنگامی می‌دهد تا سنجیده شود معماری چگونه می‌تواند همکاری‌پذیری میان سامانه‌های متفاوت را در محیط دریایی زنده پشتیبانی کند.

فاز نخست با یک میلیون یورو از ۱۲ کشور حامی تأمین شد و نه عضو کنسرسیوم نیز از نظر مالی در تکمیل آن مشارکت کردند. با نبود قرارداد پیگیر فوری، قرارداد فاز نخست ۱۲ ماه تمدید شد تا شتاب حفظ شود و فعالیت‌های موقت، از جمله آماده‌سازی رزمایش قطبی، پشتیبانی شود. جداگانه، یک میلیون یورو از ناتو برای فاز پیگیری اولیه («مارپیچ صفر») تأمین شده که انتظار می‌رود اوایل ۲۰۲۷ آغاز شود و فاز دوم کامل، متمرکز بر محیط آزمون و پالایش معماری، حدود میانه ۲۰۲۷ شروع خواهد شد.

در کنار آماده‌سازی فاز دوم، ارزیابی هم‌راستایی معماری با توانمندی‌های ملی موجود و برنامه‌ریزی‌شده در جریان است. لید گفت بریتانیا مقایسه مستقلی میان مانگروو و معماری شبکه ابتکار «دژ اطلس» خود انجام داده و «تفاوت چندانی» نیافته است. کانادا ارزیابی مشابهی انجام می‌دهد و گفت‌وگوهای دوجانبه با کشورهای حامی برای ماه دسامبر برنامه‌ریزی شده است. کشورهای دیگری نیز برای پیوستن ابراز علاقه کرده‌اند: فنلاند قصد مشارکت را اعلام کرده، یونان علاقه نشان داده و گفت‌وگو با بلژیک و فرانسه در جریان است. هدف گسترده‌تر برتون این است که ناتو و شرکایش به رویکردی مشترک همگرا شوند، نه راه‌حل‌های ملی یا منطقه‌ای رقیب.

توضیح: جنگ ضدزیردریایی در شمال دور، جایی است که زیردریایی‌های روسیه از پایگاه‌های شبه‌جزیره کولا به اطلس شمالی می‌رسند. شبکه‌ای که حسگرها و شناورهای بدون سرنشین ۱۲ کشور را روی یک معماری واحد سوار کند، سد ضدزیردریایی ناتو را از مجموعه‌ای از سامانه‌های ملی به یک دیوار یکپارچه بدل می‌کند.

تحلیل: مانگروو در ظاهر پروژه‌ای نرم‌افزاری است، اما در عمق، آماده‌سازی ناتو برای جنگ زیرآبی عصر پهپادهاست: صدها حسگر و شناور بدون سرنشین ارزان، وقتی روی یک شبکه مشترک بنشینند، برتری سنتی زیردریایی‌های روسیه و چین در پنهان‌کاری را خنثی می‌کنند. آزمون قطبی ۲۰۲۷ نشان خواهد داد این «اینترنت زیرآبی» در سخت‌ترین محیط دریایی جهان کار می‌کند یا نه. برای واشینگتن، هر لایه‌ای از این سد که اروپا بسازد، یک لایه فشار کمتر بر ناوگان آمریکاست که امروز در هرمز و خلیج فارس درگیر است.

منبع: نیوال نیوز

منبع: نیوال نیوز