Center for Peace and War Studies مرکز مطالعات صلح و جنگ

ایران و خاورمیانه

دومین حمله جمهوری اسلامی به بحرین در چند روز

مرتضی اسماعیل‌پور

متن کامل

جمهوری اسلامی روز یکشنبه برای دومین بار در چند روز یک حمله پهپادی علیه بحرین انجام داد، در حالی که مذاکرات صلح با ایالات متحده متزلزل شده است.

وزارت دفاع بحرین اعلام کرد نیروهای مسلح این کشور عربی حاشیه خلیج فارس روز یکشنبه چند «تهدید هوایی ایران» را پیش از آن‌که به اهدافشان برسند، رهگیری کردند. وزارت کشور بحرین نیز صبح یکشنبه دو هشدار برای ساکنان صادر کرد و به آن‌ها توصیه کرد پناه بگیرند.

گزارش فوری از زخمی‌ها یا خسارت‌ها منتشر نشد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مدعی شد نیروهای جمهوری اسلامی یک سامانه راداری را در یک پایگاه هوایی بحرین هدف قرار داده‌اند.

بحرین همچنین میزبان یک پایگاه بزرگ دریایی آمریکا است. ارتش آمریکا بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد. حمله روز یکشنبه دو روز پس از آن رخ داد که ارتش آمریکا اعلام کرد دو پهپاد شلیک‌شده از سوی جمهوری اسلامی به سوی بحرین را بدون هیچ زخمی یا خسارتی سرنگون کرده است.

سپاه پاسداران گفت حمله روز جمعه تلافی یک حمله پیشین آمریکا به یک برج مخابراتی در ایران بوده است.

این حملات نخستین حملاتی بودند که در حدود دو ماه گذشته بحرین را هدف قرار دادند. پس از آن‌که آمریکا و اسرائیل در فوریه به ایران حمله کردند، جمهوری اسلامی هزاران حمله تلافی‌جویانه موشکی و پهپادی علیه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که میزبان تأسیسات نظامی آمریکا هستند انجام داد. اما آن حملات تا حد زیادی فروکش کرده بود، زیرا دو طرف وارد یک بن‌بست شده بودند.

اکنون که درگیری به بن‌بست رسیده و نشانه‌های اندکی از پیشرفت به سوی یک توافق صلح پایدار میان آمریکا و جمهوری اسلامی دیده می‌شود، حملات متقابل میان دو طرف از سر گرفته شده است.

به گفته مقام‌های آمریکایی و دیگر افرادی که در جریان این رایزنی‌ها قرار گرفته‌اند، مقام‌های نظامی آمریکا و اسرائیل همچنین طرح‌هایی برای حملات تازه آماده کرده‌اند که احتمالاً زیرساخت‌های انرژی و دیگر نقاط حیاتی برای اقتصاد ایران را هدف قرار خواهد داد.

دارایی‌های نظامی آمریکا در هفته‌های اخیر به سوی خاورمیانه سرازیر شده‌اند. یک مقام نظامی آمریکا که برای بحث درباره امور عملیاتی خواست نامش فاش نشود، روز یکشنبه گفت یواس‌اس تئودور روزولت (USS Theodore Roosevelt) ظرف یک روز آینده به دو ناو هواپیمابر دیگر در خاورمیانه خواهد پیوست.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه گفت جمهوری اسلامی به هر تجاوز نظامی از سوی آمریکا یا دیگران پاسخ خواهد داد.

بقایی در یک نشست خبری در تهران، در پاسخ به این پرسش که آیا حمله جمهوری اسلامی در بحرین نشانه تغییر رویکرد این کشور است و آیا جمهوری اسلامی هنوز منتظر پاسخ رسمی آمریکا در مذاکرات است، گفت جمهوری اسلامی «منتظر هیچ‌کس نیست» و بر حفاظت از امنیت خود متمرکز است.

ترامپ درباره این‌که آیا ممکن است دستور بازگشت به جنگ تمام‌عیار را بدهد یا نه، رفتاری دوپهلو داشته است. کارزار نخست نتوانست جمهوری اسلامی را وادار به کنارگذاشتن برنامه هسته‌ای‌اش کند، اما بازارهای جهانی انرژی را درگیر کرد؛ امری که در شکست سنگین حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای اخیر نقش داشت.

اصلاً روشن نیست که آیا حمله تازه آمریکا یا اسرائیل به ایران می‌تواند تهران را به امتیازدهی‌های جدید وادار کند. این کشور گفته است در دوران آتش‌بس توانمندی‌های نظامی خود را بازسازی کرده است و مقام‌های آمریکا و اسرائیل همچنین باید در نظر بگیرند که آیا مایل یا قادر هستند با حملات موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی در سراسر خاورمیانه مقابله کنند، با توجه به ذخایر تهی‌شده رهگیرهای هوایی‌شان.

میانجی‌هایی از قطر و پاکستان در هفته‌های اخیر به تهران رفت‌وآمد کرده‌اند تا از بازگشت به جنگ تمام‌عیار جلوگیری کنند. بقایی روز یکشنبه گفت عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در روزهای آینده به پاکستان و عمان سفر خواهد کرد.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، از تلاش‌های میانجی‌ها برای یافتن راهی دیپلماتیک برای پایان جنگ حمایت کرده بود و همچنین علناً جنگ را مقصر شکست‌های جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای دانسته بود.

ترامپ اکنون ونس را از مذاکرات کنار کشیده و روز پنجشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت که ایالات متحده به توافق با جمهوری اسلامی نیازی ندارد.

او گفت: «آن روزها مدت‌هاست که گذشته است.»

توضیح: گروه ضربت ناو هواپیمابر، ترکیب رزمی اصلی نیروی دریایی آمریکاست که حول یک ناو هواپیمابر هسته‌ای شکل می‌گیرد و معمولاً ناوشکن‌ها و رزمناوهای موشک‌انداز مجهز به سامانه ایجس، یک زیردریایی تهاجمی و ده‌ها جنگنده و هواپیمای پشتیبانی را شامل می‌شود. حضور هم‌زمان سه گروه ضربت در خاورمیانه، که آخرین بار در آستانه جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ دیده شد، نشانه سطح بالای آمادگی واشنگتن برای ازسرگیری عملیات گسترده است.

تحلیل: ازسرگیری حملات پس از دو ماه سکوت، دقیقاً وقتی رخ داده که مذاکرات به بن‌بست رسیده است؛ یعنی پهپاد برای تهران ابزار مذاکره است، نه جایگزین آن. میانجی‌های قطر و پاکستان می‌کوشند از بازگشت جنگ تمام‌عیار جلوگیری کنند، اما مسئله اینجاست که جمهوری اسلامی چیزی برای عرضه در برابر توقف حملات ندارد که واشنگتن بخواهد. هر موج پهپادی، بخشی از ذخیره محدود رژیم را می‌سوزاند و در مقابل، به آمریکا دلیل تازه‌ای برای نگه‌داشتن سه گروه ضربت در منطقه می‌دهد. تشدید تنش از سر ناچاری، وقتی طرف مقابل عجله‌ای برای پاسخ ندارد، معمولاً به ضرر طرف ضعیف‌تر تمام می‌شود.

منبع: نیویورک‌تایمز